Мәктәп укучысының дөрес туклануы-нык сәламәтлек өчен гарантия!
«Сәламәт туклану мәктәбе» мәгариф проекты «Демография» милли проектының бер өлеше булган «җәмәгать сәламәтлеген ныгыту»федераль проекты кысаларында Роспотребнадзор тарафыннан гамәлгә ашырыла. Бу дөрес ашарга һәм сәламәт яшәү рәвеше алып барырга омтылган кешеләргә бөтен гаилә өчен баланслы диета төзергә өйрәнергә мөмкинлек бирәчәк. Федераль проект кысаларында халыкның төрле төркемнәренең туклану торышын мониторинглау системасы кертелә, кибет киштәләрендә азык-төлек сыйфаты күрсәткечләре контрольдә тотыла, шулай ук азык-төлек продукциясенең сыйфатын арттыруга юнәлдерелгән яңа санитар кагыйдәләр һәм нормалар кабул ителә.
Туклану-безнең тормышның мөһим өлеше. Туклану организмның энергия һәм туклыклы матдәләргә ихтыяҗын тәэмин итә, шуңа күрә сәламәтлекнең нигезе булып тора. Аның тотрыклылыгына барлык органнарның эше һәм иммун системасының дөрес эшләве бәйле.
Сәламәт туклану принциплары:
- азык-төлек куркынычсызлыгы;
- рационның энергия кыйммәтенең организмның энергия чыгымнарына туры килүе;
- диетаның төрлелеге;
төп азык матдәләрен куллануның кешенең физиологик ихтыяҗларына туры килүе.
Кеше тормышында иң мөһим чор - мәктәп яше. Физик һәм психик сәламәтлекне Формалаштыру һәм саклау һәм мәктәп программасын тулысынча үзләштерү өчен Укучының туклануын дөрес оештыру мөһим.
Рациональ туклану балаларның яхшы физик һәм нерв-психик үсешен тәэмин итә, йогышлы авыруларга каршы торучанлыкны арттыра, эшчәнлекне һәм чыдамлыкны яхшырта.
Туклану тормыш процессында булган чыгымнарны гына түгел, ә баланың дөрес үсешен һәм үсешен тәэмин итәргә тиеш.
Баланың туклануын барлык азык компонентлары (аксымнар, майлар, углеводлар, макро һәм микронутриентлар) буенча рацион составының баланслылыгы һәм гармониялелеге принцибын исәпкә алып төзергә кирәк. Аксым, май һәм углеводлар күләмен масса буенча якынча 1:1:4 һәм калориялелек буенча 1015%:30%:5560% нисбәтендә сакларга кирәк. Үсемлек һәм хайван аксымнары 2: 3 нисбәтендә булырга тиеш. майлар башлыча үсемлекләр.
Баланың тулы туклануы балалар организмы яхшы үзләштергән, ягъни яшькә, ашказаны-эчәк системасы үсеш дәрәҗәсенә туры килгән ризыклар хисабына тәэмин ителергә тиеш. Шуңа күрә балаларга төтенле, кыздырылган, ачы, кайнар, салкын ризыклар, ярымфабрикатлардан ясалган ризыклар, алкоголь һәм никотин куллану киңәш ителми.
Бала төрлечә ашарга тиеш. Мәктәп укучысының көндәлек рационында ким дигәндә 15 төр азык-төлек булырга тиеш. Атна дәвамында ким дигәндә утыз. Көн саен балаларга яшелчә, җиләк-җимеш, ит, сөт һәм кисломолочные продуктлар, май һәм үсемлек майлары, икмәк кирәк. 2-3 көнгә бер тапкыр балага йомырка, сыр, эремчек, балык бирергә кирәк.
Дәресләр, түгәрәкләр, секцияләр әйләнешендә балага тәүлеклек энергиясен саклау өчен мөһим булган ризыкка вакыт җитми. Еш очрый торган проблема — иртәнге аш булмау. Ләкин кайнар тулы иртәнге аш Мәктәп укучысының сәламәтлеге өчен мөһим, шуңа күрә ул Роспотребнадзорның укучыларның туклануы буенча төп киңәшләренә керә.
Ашказаны-эчәк тракты авырулары (гастрит, ашказаны һәм уникебармаклы эчәкнең җәрәхәтле авыруы, панкреатит, холецистит) барлыкка килмәсен өчен, мәктәп укучысы ашыкмыйча, тыныч шартларда ашарга тиеш.
Шулай итеп, мәктәп укучысының туклануы:
- аксымнар, майлар, углеводлар, витаминнар, минераллар, су буенча тулы — балансланган,
— төрле-хайван һәм үсемлек продуктларын тоту,
җитәрлек күләме һәм калориялелеге буенча, укучының энергия чыгымнарын каплау һәм организмның үсеше һәм үсеше өчен кирәкле материалны тәэмин итү.
Дөрес тукланыгыз, якыннарыгызның сәламәтлеген ныгытыгыз!
Белгеч-эксперт
Идарәнең территориаль бүлеге
Татарстан Республикасы буенча Роспотребнадзор
(Татарстан) Әлмәттә,
Лениногорск, Сарман, Мөслим районнарында
Багаутдинова А. Р.